W dniach 1-2 kwietnia 2026 roku ZEN.COM Expo Centrum Wystawienniczo-Kongresowe Województwa Podkarpackiego w Jasionce ponownie stanie się miejscem spotkania liderów sektora rolno-spożywczego. W wydarzeniu udział wezmą eksperci z Polski i zagranicy, przedstawiciele świata polityki i administracji publicznej, rolnicy, producenci i przetwórcy, doradcy rolni, a także nauczyciele oraz uczniowie szkół rolniczych.
Fundacja Agro Woman została partnerem branżowy tegorocznej edycji Europejskiego Forum Rolniczego. Naszym partnerstwem chcemy podkreślać znaczenie Międzynarodowego Roku Rolniczek Światowej Organizacji ds. Wyżywienia i Rolnictwa.
Dane ONZ ds. Wyżywienia i Rolnictwa (FAO) są jednoznaczne: domknięcie luki w dostępie do zasobów i technologii dla kobiet mogłoby zwiększyć globalny PKB o 1 bilion dolarów. W Polsce ten potencjał jest już widoczny w strukturze decyzyjnej gospodarstw. Z badania „Kobiety w Rolnictwie” wynika, że w Polsce 70% rolniczek podejmuje lub współdecyduje o kluczowych inwestycjach. Kobiety na wsi to dziś menadżerki zarządzające logistyką, finansami i planowaniem produkcji w skali towarowej.
Kobiety w rolnictwie stają się głównymi inicjatorkami wdrażania praktyk regeneratywnych i prośrodowiskowych. Z naszych obserwacji wynika, że to właśnie rolniczki częściej podejmują decyzje o długofalowej ochronie zasobów naturalnych – gleby i wody – traktując to jako strategię budowania odporności gospodarstwa na kryzysy klimatyczne. Takie podejście wynika ze świadomego zarządzania ryzykiem: dbałość o strukturę ziemi i bioróżnorodność to w ich rękach narzędzie stabilizacji plonów oraz optymalizacji nakładów na środki produkcji w perspektywie wieloletniej.
– mówi Małgorzata Bojańczyk, Wiceprezes Agro Woman.
Forum od lat pełni rolę strategicznej platformy dialogu i wymiany wiedzy, integrując środowiska naukowe, biznesowe i instytucjonalne, które wspólnie kształtują kierunki rozwoju rolnictwa oraz obszarów wiejskich w Europie.
Edycja 2026 poświęcona będzie dyskusji nad kierunkami rozwoju polityki rolnej oraz szansom i wyzwaniom stojącym przed polskim i europejskim rolnictwem. Uczestnicy Forum skoncentrują się na kluczowych fundamentach zrównoważonej produkcji żywności, od których zależy zdrowie ekosystemów, stabilność plonów oraz długofalowe bezpieczeństwo żywnościowe. Ważnym wątkiem debat będzie także rola nowoczesnych technologii jako narzędzia wspierającego efektywność, konkurencyjność i odporność sektora rolnego na wyzwania rynku europejskiego.
Istotne miejsce w programie zajmie również tematyka młodego pokolenia rolników, które stanowi siłę napędową innowacji i modernizacji, a jednocześnie jest strażnikiem dziedzictwa oraz tradycji polskiego rolnictwa. Dyskusje poświęcone będą perspektywom rozwoju młodych gospodarzy oraz warunkom niezbędnym do zapewnienia ciągłości i stabilności sektora.
Europejskie Forum Rolnicze to nie tylko merytoryczne debaty i wystąpienia, lecz także rozbudowana strefa wystawiennicza. Wystawcy zaprezentują nowoczesne technologie i usługi wspierające efektywną oraz zrównoważoną produkcję rolną, tworząc przestrzeń do nawiązywania kontaktów biznesowych i poznawania najnowszych trendów w branży.
Udział w wydarzeniu jest bezpłatny, jednak wymagana jest wcześniejsza rejestracja poprzez formularz zgłoszeniowy dostępny na stronie internetowej www.forum-jasionka.pl.
Europejskie Forum Rolnicze 2026 to wyjątkowa okazja do zdobycia aktualnej wiedzy, poznania innowacyjnych rozwiązań oraz udziału w dyskusjach, które realnie wpływają na przyszłość rolnictwa w Polsce i Europie. Dołącz do nas i bądź częścią tego prestiżowego wydarzenia.
Katarzyna Wierzbowska to współzałożycielka i CEO Sophia Health, innowacyjnej firmy specjalizującej się w profilaktyce zdrowia i długowieczności, ze szczególnym uwzględnieniem zdrowia kobiet w okresie transformacji hormonalnej. Jako doświadczona inwestorka, seryjna innowatorka społeczna i liderka polskiego ekosystemu przedsiębiorczości, od lat buduje organizacje wspierające kobiecy biznes, w tym Sieć Przedsiębiorczych Kobiet oraz fundusz Black Swan.
Warto wsłuchać się w jej głos, ponieważ w swojej pracy łączy twarde cele biznesowe z najnowszą wiedzą medyczną opartą na faktach, co doskonale udowodniła podczas niedawnej debaty inaugurującej program Agro Woman Mentoring 2026 pod hasłem roli dobrostanu w rozwoju obszarów wiejskich. W ramach trwającej obecnie edycji programu mentoringowego nasza ekspertka wraz z lekarzami poprowadzi bezpłatny cykl warsztatów na ten temat. Będziemy rozmawiać o o witalności i zdrowiu hormonalnym, zgłębimy temat perimenopauzy i omówimy badania ratujące życie i profilaktykę onkologiczną. Cykl dopełnią warsztaty poświęcone odżywianiu wspomagającemu równowagę hormonalną oraz aktywności fizycznej wspierającej organizm.
W Agro Woman staramy się zmieniać społeczności rolnicze poprzez edukację i rozwój liderek. Czy Twoim zdaniem temat długowieczności powinien stać się kolejnym elementem tej zmiany? Co wspólnego ma świadome dbanie o zdrowie z budowaniem silnych społeczności? Długowieczność to dziś nie trend, ale strategiczny zasób przyszłości. Jeśli Fundacja Agro Woman wspiera liderki realnie wpływające na swoje społeczności, nie możemy pominąć fundamentu – zdrowia i energii, które pozwalają ten wpływ utrzymać przez dekady. Żyjemy coraz dłużej. Pytanie brzmi: w jakiej jakości? Czy druga połowa życia ma być czasem ograniczeń, czy dojrzałego przywództwa i stabilności? Świadome dbanie o zdrowie to forma odpowiedzialnego przywództwa. Liderka w dobrej kondycji podejmuje lepsze decyzje, ma większą odporność na stres i stabilniej przeprowadza społeczność przez kryzysy. Silne społeczności zaczynają się od silnych kobiet. A siła nie oznacza „zaciskania zębów”, lecz długofalową troskę o siebie.
Jak ten koncept ma się do kobiet, które przez lata budują gospodarstwa i firmy rodzinne, często stawiając siebie na ostatnim miejscu? Długowieczność to nie tylko „żyć długo”, ale „żyć dobrze” – z energią, jasnością umysłu i poczuciem sensu. Kobiety często przez lata stawiają siebie na końcu listy priorytetów. Najpierw gospodarstwo, rodzina, dzieci, starsze pokolenie. Zdrowie bywa odkładane „na później” – a to „później” często przychodzi w formie kryzysu. Długowieczność to zmiana perspektywy: nie „poświęcam się dla wszystkich”, ale „dbam o siebie, by móc długoterminowo wspierać innych”. Zdrowie jest kapitałem. Jeśli go nie odnawiamy – zaczyna się wyczerpywać.
Jesteś innowatorką społeczną, która stworzyła fundusz Black Swan w odpowiedzi na ogromną maskulinizację branży venture capital (VC). Sektor rolniczy również bywa silnie zmaskulinizowany. Agro Woman odważnie podejmuje tematy, o których wcześniej w środowisku rolniczym mówiło się niewiele. Czy menopauza jest dziś jednym z takich „białych obszarów”? Dlaczego w społecznościach rolniczych ten temat bywa jeszcze trudniejszy? Zdecydowanie tak. Peri- i menopauza wciąż bywają przemilczane – szczególnie w środowiskach, gdzie dominuje etos siły i pracy bez narzekania. W rolnictwie temat jest trudniejszy, bo praca jest fizycznie wymagająca, tempo wyznacza sezon, kobiety pełnią wiele ról, a rozmowa o objawach bywa odbierana jako słabość. Tymczasem menopauza to naturalny etap życia, ale też moment głębokiej zmiany hormonalnej wpływającej na serce, metabolizm, sen i koncentrację. Perimenopauza może trwać wiele lat – a więc obejmuje znaczną część aktywnego życia zawodowego kobiety. Bez wiedzy może być destabilizująca. Z wiedzą – może stać się punktem zwrotnym. Odwaga, by o tym mówić, jest dziś elementem dojrzałego przywództwa.
Pamiętajmy, że rolnictwo to sektor sezonowy, fizycznie wymagający, obciążony stresem i odpowiedzialnością międzypokoleniową. To dodatkowo zwiększa ryzyko zaburzeń snu, problemów metabolicznych czy chorób serca – które w okresie okołomenopauzalnym nasilają się. Dlatego takie programy nie są dodatkiem. To inwestycja w ciągłość gospodarstw i trwałość lokalnych społeczności. Zdrowa liderka to stabilne gospodarstwo.
Fundacja buduje sieć mentorek, które mają realny wpływ na inne kobiety w swoich regionach. Jaką rolę mogą odegrać mentorki Agro Woman w „odczarowywaniu” menopauzy i budowaniu kultury dbania o zdrowie w społecznościach rolniczych? Mentorki Agro Woman mają ogromną siłę – są wzorcem. Jeśli mentorka mówi otwarcie: „Tak, przechodzę menopauzę”, „Tak, badałam hormony”, „Tak, dbam o sen i dietę” – to normalizuje temat w całym środowisku. Zmiana kultury zaczyna się od rozmowy. A rozmowa zaczyna się od jednej odważnej kobiety. Mentorki mogą edukować i dzielić się własnym doświadczeniem, kierować do rzetelnych źródeł wiedzy, pokazywać, że dbanie o zdrowie to przejaw odpowiedzialności, a nie egoizmu. W ten sposób budują kulturę profilaktyki – nie tylko dla siebie, ale dla całych rodzin i kolejnych pokoleń kobiet.
Jakie są największe wyzwania i szanse dla rolniczek, które zdecydują się świadomie zainwestować w swoją długowieczność? Co może zmienić się nie tylko w ich zdrowiu, ale też w sposobie prowadzenia gospodarstwa czy firmy? Wyzwanie? Czas. Przyzwyczajenia. Schemat „najpierw inni”. Przekonanie, że „jeszcze dam radę”. Szansa? Ogromna. Kobieta, która świadomie inwestuje w swoją długowieczność ma więcej energii do zarządzania, podejmuje bardziej strategiczne decyzje, buduje zdrowsze relacje międzypokoleniowe oraz staje się przykładem dla córek i synów. Może zmienić nie tylko swoje zdrowie, ale też kulturę całego gospodarstwa – od sposobu organizacji pracy po podejście do badań profilaktycznych w rodzinie. Długowieczność jednej kobiety często oznacza zdrowszą rodzinę.
Zanim zajęłaś się innowacjami medycznymi, działałaś w komunikacji, tworzyłaś fundusze inwestycyjne, a także współtworzyłaś Fundację K.I.D.S. wprowadzającą nowoczesne zarządzanie do szpitali dziecięcych. Co osobiście skłoniło Cię do pracy nad tematyką długowieczności i menopauzy? Czy dostrzegasz w tej misji podobieństwo do misji Agro Woman – zmieniania świadomości i przełamywania barier? Zrozumienie, że żyjemy coraz dłużej – ale niekoniecznie zdrowiej. Kobieta w wieku 50 lat ma przed sobą często 30–40 lat życia. To ogromny potencjał. A jednocześnie wiele kobiet wchodzi w ten etap bez wsparcia w czasie transformacji hormonalnej. To właśnie wtedy rośnie ryzyko chorób serca, osteoporozy czy zaburzeń metabolicznych. Spadek estrogenów wpływa na cały organizm. Jeśli ten moment zostanie zignorowany – może przyspieszyć procesy starzenia. Jeśli zostanie zaopiekowany – może stać się początkiem świadomego zarządzania zdrowiem. Kobiety 45+ to w Polsce kilka milionów osób. To nie nisza – to ogromna część społeczeństwa. W misji Sophia Health widzę silne podobieństwo do misji Agro Woman: zmieniamy świadomość, przełamujemy tabu, oddajemy kobietom sprawczość. To zmiana kulturowa. To budowanie świata, w którym kobieta w drugiej połowie życia nie znika w cieniu – ale działa z jeszcze większą siłą i mądrością.
Gdy myślisz o mentorkach i rolniczkach skupionych wokół Agro Woman, kobietach, które realnie kształtują przyszłość polskiego rolnictwa, jakie przesłanie dotyczące zdrowia i długowieczności chciałabyś im zostawić? Chciałabym im powiedzieć jedno: Wasze zdrowie to nie luksus. To zasób strategiczny. Dbając o siebie nie odbieracie nic swoim rodzinom, nie osłabiacie swojej pozycji, nie „marudzicie”. Budujecie długofalową siłę – swoją i całej społeczności. Długowieczność to decyzja podejmowana dziś. Małymi krokami. Badaniem krwi. Lepszym snem. Rozmową z inną kobietą. I odwagą, by powiedzieć: „Moje zdrowie ma znaczenie.”
Dziękujemy za rozmowę!
Katarzyna Wierzbowska jest założycielką i CEO Sophia Health, innowacyjnej firmy specjalizującej się w profilaktyce zdrowia i długowieczności, ze szczególnym uwzględnieniem zdrowia kobiet w tym okresu okołomenopauzalnego. Ukończyła cybernetykę gospodarczą oraz francuskie studia MBA. Jest klasyczną, seryjną innowatorką społeczną, wieloletnią prezeską Fundacji Przedsiębiorczości Kobiet i pomysłodawczynią powstania funduszu Venture Capital Black Swan, który stanowił strategiczną odpowiedź na lukę kapitałową dla biznesów tworzonych przez kobiety. Swoje bogate doświadczenie zarządcze i organizacyjne wykorzystuje również jako współzałożycielka Fundacji K.I.D.S. wprowadzającej innowacje i nowoczesne standardy zarządzania do szpitali pediatrycznych. Jej obecne działania łączą najnowszą wiedzę medyczną opartą na zasadach evidence-based medicine z edukacją, tworząc rzetelne programy prozdrowotne dla organizacji, które pomagają budować kulturę odpowiedzialnego przywództwa opartego na dobrostanie.
Fundacja AgroWoman, we współpracy z partnerami strategicznymi, McDonald’s Polska oraz Polskim Stowarzyszeniem Zrównoważonego Rolnictwa i Żywności, zainaugurowała drugą edycję Programu Mentoringowego AgroWoman. Uroczysta konferencja, która odbyła się 13 stycznia w Warszawie, zgromadziła przedstawicieli administracji publicznej, w tym między innymi Wiceministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi Adama Nowaka, środowisk dyplomatycznych oraz sektora rolno-spożywczego. Podczas wydarzenia ogłoszono rozpoczęcie współpracy 25 par mentoringowych, których celem jest wzmacnianie pozycji kobiet w rolnictwie oraz wspieranie ich aktywnej roli w procesie transformacji polskiej wsi.
Inauguracja drugiej edycji Programu Mentoringowego AgroWoman 2026 wpisuje się w globalny kontekst wspierania przedsiębiorczości kobiet. Rok 2026 został ogłoszony przez ONZ – Międzynarodowym Rokiem Kobiet Rolniczek podkreślając znaczenie roli kobiet w zapewnieniu bezpieczeństwa żywnościowego. Obecny na wydarzeniu Wiceminister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, Adam Nowak, podkreślił znaczenie edukacji i profesjonalizacji w sektorze:
Jedną z przewag może być rolnictwo oparte na wiedzy. To, co nie ulega wątpliwości, to fakt, że kobiety zarządzające gospodarstwami rolnymi cechują się wyższym średnim poziomem wykształcenia.
Zwrócił również uwagę na zmianę paradygmatu: od ciężkiej pracy fizycznej do zarządzania technologicznego i agrotroniki, gdzie preferencje unijne coraz wyraźniej wskazują kobiety jako kluczowe beneficjentki wsparcia.
Program Mentoringowy AgroWoman jest flagowym projektem Fundacji AgroWoman, stworzonym z myślą o kobietach łączących codzienną pracę w sektorze rolno-spożywczym z ambicjami rozwoju i innowacji. W obliczu wyzwań demograficznych i klimatycznych, inicjatywa Fundacji AgroWoman ma za zadanie wzmacnianie kompetencji, budowanie sieci kontaktów i dodawanie odwagi kobietom, które pełnią istotną rolę w sektorze. Fundacja AgroWoman, która działa od dwóch lat, koncentruje się na trzech filarach: społecznym, ekonomicznym oraz dobrostanie w sektorze rolniczym. Jak wynika z Raportu „Kobiety w rolnictwie” opracowanego na bazie badań przeprowadzonych przez Fundację AgroWoman wraz z Instytutem Rozwoju Wsi i Rolnictwa PAN oraz ARiMR, jedna trzecia gospodarstw w Polsce jest prowadzona przez kobiety, a 70% rolniczek podejmuje decyzje inwestycyjne.
Kobiety odgrywają kluczową rolę w transformacji rolnictwa. To właśnie rolniczki często wprowadzają innowacje na poziomie gospodarek lokalnych, które mają ogromne znaczenie dla bezpieczeństwa żywnościowego. Inicjatywy wspierające kobiety w rolnictwie mają realny wpływ na rozwój i odnowę wsi. Dlatego ogromne znaczenie ma wsparcie, udzielane im zarówno na poziomie lokalnym, jak i międzynarodowym. Obok organizacji i sektora publicznego, ogromne znaczenie odgrywa sektor biznesowy, zaangażowanie firm w inicjatywy społeczne oraz wsparcie finansowe.
– zaznacza Małgorzata Bojańczyk, Współzałożycielka i Wiceprezes Fundacji Agro Woman.
Eksperci biorący udział w panelu dyskusyjnym, w tym przedstawiciele McDonald’s Polska, zwrócili uwagę, że innowacje w rolnictwie powstają na poziomie poszczególnych gospodarstw. Rolą biznesu jest ich wspieranie oraz promowanie najlepszych praktyk.
McDonald’s od ponad 30 lat jest partnerem polskiego sektora agro. Tylko w ubiegłym roku wydaliśmy blisko 2,5 mld złotych na zakupy rolno-spożywcze od lokalnych dostawców.
– przedstawił Igor Habrajski, Dyrektor Łańcucha Dostaw i jeden z mentorów. Dodał także, że biznes, poza zapewnieniem dużego popytu i stabilnych warunków do rozwoju, powinien wspierać transformację społeczną na wsi, m.in. poprzez tworzenie dostępu do praktycznej edukacji na każdym etapie łańcucha dostaw i motywowanie do poszerzania kompetencji miękkich.
Mentoring jest jednym z tych narzędzi, która pozwala poszerzać horyzonty i zasiewać nowe idee.
O tym, jak istotne jest wsparcie kobiet dla przyszłości rolnictwa, nie tylko polskiego, ale szerzej europejskiego mówił także dr Olaf Horbańczuk – dyrektor generalny Polskiego Stowarzyszenia Zrównoważonego Rolnictwa i Żywności, partnera inicjatywy.
Program Mentoringowy AgroWoman opiera się na partnerskiej relacji rozwojowej. Zadaniem mentorów, doświadczonych liderów i ekspertów z różnych branż, jest dzielenie się wiedzą i inspirowanie, natomiast mentee (rolniczki, które zostały wybrane do udziału w przedsięwzięciu), biorą odpowiedzialność za swój rozwój, wyznaczając konkretne cele, zarówno te z zakresu wiedzy rolniczej jak samorozwoju tj doskonalenie kompetencji przywódczych czy zarządzanie zmianą.
Każda para to inna droga rozwoju. To szyta na miarę relacja ułożona pod konkretne potrzeby. Doświadczenia ubiegłoroczne pokazują, że nasze działania są skuteczne: jedna z naszych mentee po zakończeniu programu została finalistką w kategorii mikrobiznes w konkursie Sukces Pisany Szminką. Inna, na gali Opolska Marka otrzymała za swój ser kozi nagrodę w kategorii Produkt Spożywczy Roku, a podczas Smaków Regionów na Międzynarodowych Targach Poznańskich jej kolejny ser zdobył prestiżową nagrodę Perła 2025. Jest też z nami dziś Anna Hasse, także mentee zeszłorocznej edycji programu, która dziś zasiada w naszej Radzie Programowej i wspiera społeczność rolniczek, także w Pomorskiej Radzie do spraw kobiet.
– mówi Karolina Tarnawska, Współzałożycielka i Prezes Fundacji Agro Woman.
Proces łączenia uczestników był dla nas wyzwaniem – Starałyśmy się, aby te pary, które powstały, były po prostu właściwe, tak aby obie strony mogły czerpać z tej wymiany jak najwięcej korzyści.
– dodajeTarnawska.
Tegoroczna edycja programu obejmuje 25 par, które zostały wyłonione po intensywnym procesie rekrutacji trwającym od listopada do grudnia 2025 roku. Głównym jego etapem będzie intensywna współpraca w parach, obejmująca minimum 6 spotkań (styczeń-czerwiec 2026). Fundacja proponuje również uczestniczkom serię warsztatów i szkoleń online oraz fizycznych, dotyczących m.in. rolnictwa zrównoważonego, praktyk regeneratywnych, sztucznej inteligencji (AI) oraz dobrostanu. Na czerwiec zapowiedziano uroczystą galę kończącą program, podczas której odbędzie się wręczenie dyplomów.
Współpraca w ramach programu opiera się na fundamencie wartości takich jak zaufanie, poufność, szacunek i tolerancja. Inauguracja pokazała, że program AgroWoman Mentoring to nie tylko szkolenie, ale tworzenie realnej przestrzeni dla liderek, które chcą mieć wpływ na przyszłość nowoczesnej gospodarki żywnościowej w Polsce i Europie.
Mówiono o niej „królowa bez korony”, ale w rzeczywistości Elżbieta Sieniawska była prezesem jednego z największych holdingów rolnych w historii Europy Środkowej. W świecie, gdzie majątek mierzyło się łanami ziemi, ona postawiła na intensyfikację produkcji i nowoczesną zootechnikę. Jej majątki – od Małopolski, przez Sandomierszczyznę, aż po żyzne czarnoziemy Rusi – funkcjonowały jak precyzyjny mechanizm naczyń połączonych.
Portret Elżbiety z Lubomirskich Sieniawskiej jako Minerwy, Muzeum Pałac w Wilanowie. Domena publiczna.
Była kobietą o niezwykłym talencie gospodarczym. Erazm Otwinowski, kronikarz epoki, pisał o niej: „…dama wielkiego geniuszu, rozumu i obrotu”. Ten „obrót” w jej przypadku oznaczał maksymalizację zysku z każdego hektara i każdego zwierzęcia.
Innowacje w hodowli Sieniawska wyprzedzała swoją epokę w podejściu do hodowli. Rozumiała, że jakość stada decyduje o rentowności, dlatego nie polegała tylko na lokalnym inwentarzu. Jako jedna z pierwszych na taką skalę inwestowała w „import genetyki” – sprowadzała z zagranicy bydło holenderskie i fryzyjskie.
Te krowy (nazywane w listach „holenderkami”) dawały znacznie więcej mleka niż rodzime rasy, co pozwalało jej rozwijać produkcję nabiału w folwarkach (głównie masła i serów, które trafiały na stoły dworskie i na handel). Dbała też o siłę pociągową rolnictwa – jej stada wołów, będących ówczesnymi „traktorami”, były słynne z wytrzymałości, co kluczowe przy orce na ciężkich glebach Rusi.
Przetwórstwo: Wartość dodana w gospodarstwie Nie była typem latyfundystki, która tylko sprzedaje surowe zboże. Sieniawska rozumiała pojęcie wartości dodanej. Wiedziała, że w czasach nadprodukcji lub spadku cen ziarna w Gdańsku, ratunkiem jest przetwórstwo na miejscu.
Dlatego masowo rozbudowywała infrastrukturę przetwórczą: młyny, browary i gorzelnie. Każdy jej „klucz” (zespół majątków) musiał być samowystarczalny i dochodowy. Nadwyżki zboża, które nie opłacały się w transporcie rzecznym, przerabiano na wódkę i piwo, które sprzedawano w karczmach należących do jej dóbr (korzystając z prawa propincji). To był zamknięty obieg pieniądza: zboże z jej pola trafiało do jej gorzelni, a gotowy produkt do jej karczmy.
Melioracja i zagospodarowanie nieużytków Sieniawska patrzyła na ziemię jak deweloper. Nie zadowalała się tym, co miała – chciała więcej ziemi uprawnej. Prowadziła szeroko zakrojone akcje osadnicze, sprowadzając tzw. „Olędrów” – osadników znających się na gospodarowaniu na terenach podmokłych i zalewowych.
Dzięki nim przeprowadzała meliorację bagien i karczunek lasów, zamieniając nieużytki w żyzne pola uprawne i pastwiska. Była aktywnym inwestorem w infrastrukturę: budowała groble, sypała wały przeciwpowodziowe i kopała kanały odwadniające, by zabezpieczyć swoje uprawy przed żywiołem.
Od pola do portu Jako producent rolny na skalę masową, Sieniawska wyeliminowała pośredników. Zbudowała własną flotę rzeczną. Jej szkuty, dubasy i komięgi – ładowne jednostki rzeczne – tworzyły prywatny most handlowy między jej spichlerzami na południu a portem w Gdańsku.
Osobiście nadzorowała kalendarz spławu. Decydowała, kiedy flota ma ruszyć, by trafić na najlepsze ceny na giełdzie zbożowej, i co ma przywieźć w drodze powrotnej (zazwyczaj towary luksusowe i korzenne, którymi również handlowała). To była pełna kontrola łańcucha dostaw – od ziarna zasianego pod Oleszycami, po talara zainkasowanego w Gdańsku.
Zdalne zarządzanie Zarządzała tym gigantycznym przedsiębiorstwem rolnym korespondencyjnie. W tysiącach listów do swoich ekonomów i zarządców kluczy widać mikromanagement. Nie pytała ogólnie „jak idzie”. Pytała o konkretne stogi siana, o stan zdrowia wołów, o to, czy grobla została naprawiona przed wiosennymi roztopami.
Stworzyła sieć informatorów („wywiad gospodarczy”), dzięki czemu wiedziała o gradobiciu czy pomorze bydła w odległym majątku, zanim oficjalny zarządca zdążył napisać raport. Bezwzględnie tępiła niegospodarność i lenistwo, a premiowała skutecznych administratorów, którzy potrafili zwiększyć wydajność folwarku.
Inwestycja w chłopa W czasach Wielkiej Wojny Północnej, gdy obce wojska niszczyły polską wieś, Sieniawska pokazała, czym jest odpowiedzialny biznes. Rozumiała, że ziemia bez ludzi nie rodzi.
Gdy wieś została spalona lub splądrowana, Sieniawska nie czekała. Dawała chłopom tzw. „załogę” – czyli inwentarz żywy (bydło, świnie) i ziarno na siew, niezbędne do wznowienia produkcji. Stosowała „wolniznę” (wakacje podatkowe), zwalniając z pańszczyzny na czas odbudowy. To była czysta kalkulacja ekonomiczna: inwestowała kapitał obrotowy, by utrzymać siłę roboczą i ciągłość produkcji rolnej w dłuższej perspektywie.
Historia, która inspiruje do dziś Jej historia pokazuje, że zarządzanie gospodarstwem wymaga nie tylko wiedzy agronomicznej, ale przede wszystkim strategicznego myślenia, odwagi w inwestycjach i umiejętności liczenia.
Przy tworzeniu sylwetki Elżbiety Sieniawskiej korzystaliśmy z następujących materiałów:
Bożena Popiołek, Królowa bez korony. Studium z życia i działalności Elżbiety z Lubomirskich Sieniawskiej, Kraków 1996. (Kluczowa monografia opisująca jej działalność gospodarczą i system zarzadzania dobrami).
Bożena Popiołek, Woli mojej ostatniej testament ten… Testamenty Elżbiety Sieniawskiej z lat 1724–1728, Kraków 2007.
Andrzej K. Link-Lenczowski, Elżbieta Sieniawska, [w:] Polski Słownik Biograficzny, t. XXXVII.
Maria Bogucka, Białogłowa w dawnej Polsce. Kobieta w społeczeństwie i kulturze XVI–XVIII wieku, Warszawa 1998.
Korespondencja Elżbiety Sieniawskiej z lat 1700–1729 (dostępna w zbiorach Biblioteki Czartoryskich w Krakowie – źródło wiedzy o imporcie bydła i zarządzaniu folwarkami).
Materiały edukacyjne Muzeum Pałacu Króla Jana III w Wilanowie (Pasaż Wiedzy), w tym opracowania dr. Konrada Pyzla dotyczące gospodarki w dobrach wilanowskich.
Uwaga, ciasteczka!
Pliki cookies wspomagają poprawne działanie naszej strony. Korzystając z naszej strony, akceptują Państwo politykę plików cookies . Szczegółowe informacje dotyczące możliwości wyrażenia, lub wycofania w dowolnym momencie zgody na stosowanie “Cookies” zawarte są w naszej Polityce prywatności.